Opieka nad chorym dzieckiem: ile dni zwolnienia przysługuje

10 października, 2026

~10 min

Na opiekę nad chorym dzieckiem do czternastego roku życia przysługuje w roku kalendarzowym 60 dni zasiłku opiekuńczego. Ten limit jest wspólny dla obojga rodziców i nie mnoży się przez liczbę dzieci. Zasiłek wynosi 80 procent podstawy wymiaru, za każdy dzień, także za dni wolne od pracy.

Dwie rzeczy różnią to świadczenie od zwolnienia na własną chorobę na tyle, że lepiej wiedzieć o nich zawczasu. Dni opieki nie wchodzą do trzydziestotrzydniowego okresu wynagrodzenia chorobowego wypłacanego przez pracodawcę, a przy zasiłku opiekuńczym nie obowiązuje okres wyczekiwania. Osoba prowadząca działalność, która na dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym przy własnej chorobie czeka dziewięćdziesiąt dni, na opiekę nad dzieckiem nie czeka ani jednego.

Ile dni i na kogo

Art. 33 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa rozkłada to następująco:

Kogo dotyczy opieka	Limit w roku kalendarzowym
dziecko do ukończenia 8 lat (przypadki inne niż choroba) oraz chore dziecko do ukończenia 14 lat	60 dni
dziecko z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo z określonymi wskazaniami, do ukończenia 18 lat	30 dni
inni chorzy członkowie rodziny, w tym dzieci powyżej 14 lat	14 dni
łącznie na opiekę nad dziećmi i innymi członkami rodziny	nie więcej niż 60 dni
łącznie, gdy opieka dotyczy wyłącznie dzieci niepełnosprawnych i innych członków rodziny	nie więcej niż 30 dni

Popularny skrót „60 dni na dziecko do 14 lat” jest nieprecyzyjny i prowadzi do błędnych rachunków. Te 60 dni obejmują jednym limitem dwie różne sytuacje: opiekę nad dzieckiem do ośmiu lat w przypadkach niezwiązanych z jego chorobą oraz opiekę nad chorym dzieckiem do czternastu lat. Nie ma osobnych sześćdziesięciu dni na każdą z nich.

Limit jest jeden dla całej rodziny

Art. 33 ust. 3 mówi to wprost: limity stosuje się niezależnie od liczby osób uprawnionych do zasiłku opiekuńczego oraz bez względu na liczbę dzieci i innych członków rodziny wymagających opieki. Dwoje dzieci nie daje stu dwudziestu dni. Dwóch rodziców nie daje stu dwudziestu dni.

Prawo do zasiłku mają na równi matka i ojciec, ale za dany okres otrzyma go tylko ten z rodziców, który wystąpi z wnioskiem. Rodzice mogą dzielić opiekę w czasie, biorąc różne okresy. Nie mogą pobierać zasiłku równolegle za te same dni.

Kontrola tego limitu jest wbudowana we wniosek. Rodzic oświadcza w nim, ile dni zasiłku opiekuńczego w danym roku kalendarzowym pobrał już sam, a ile drugi rodzic albo małżonek, wraz z numerem PESEL i nazwą płatnika.

Kto jest członkiem rodziny

Lista z art. 32 ust. 2 jest zamknięta: małżonek, rodzice, rodzic dziecka, ojczym, macocha, teściowie, dziadkowie, wnuki, rodzeństwo oraz dzieci powyżej czternastego roku życia, jeżeli pozostają z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie sprawowania opieki.

Warunek wspólnego gospodarstwa dotyczy wyłącznie tej kategorii. Przy dzieciach objętych limitem sześćdziesięciu i trzydziestu dni nie obowiązuje.

Warunek: inny domownik mogący zapewnić opiekę

Art. 34 ustawy stanowi, że zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli poza ubezpieczonym są inni członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, mogący zapewnić opiekę. Wyjątek dotyczy opieki nad chorym dzieckiem w wieku do dwóch lat.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjmuje, że za osobę mogącą zapewnić opiekę nie uważa się osoby całkowicie niezdolnej do pracy, chorej, niesprawnej fizycznie lub psychicznie ze względu na wiek, prowadzącej gospodarstwo rolne, pracownika odpoczywającego po pracy na nocnej zmianie, osoby prowadzącej działalność, której nie może przerwać, oraz osoby niezobowiązanej do opieki na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli odmawia jej sprawowania. To wykładnia instytucji ze stron informacyjnych, nie brzmienie ustawy.

Od 13 kwietnia 2026 r. ten warunek stał się wprost przedmiotem kontroli. Nowy art. 68a ust. 2 ustawy przewiduje, że kontrola przy zasiłku opiekuńczym polega również na ustaleniu, czy poza ubezpieczonym nie ma innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, mogących zapewnić opiekę, chyba że dotyczy to opieki nad chorym dzieckiem do dwóch lat. Ustawa dodaje, że kontrole nasila się szczególnie w okresach zwiększonej absencji z powodu sprawowania opieki. Wcześniej kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień nie obejmowała tej przesłanki w sposób wyraźny.

Od 27 stycznia 2026 r. kontroli podlega także prawidłowość samego orzekania o konieczności opieki, a Zakład może żądać od wystawiającego zaświadczenie albo od podmiotu leczniczego dokumentacji medycznej dotyczącej ubezpieczonego lub chorego członka rodziny. Sankcją przy powtarzającym się naruszaniu tego obowiązku jest cofnięcie lekarzowi upoważnienia do wystawiania zaświadczeń na okres do trzech miesięcy.

Ile pieniędzy i czym się to różni od L4 na siebie

Zasiłek opiekuńczy to zawsze 80 procent podstawy wymiaru, bez wyjątków. Przy własnej niezdolności do pracy stawka też wynosi 80 procent, ale ustawa przewiduje trzy przypadki, w których rośnie do stu procent: ciąża, wypadek w drodze do pracy lub z pracy oraz badania przewidziane dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów albo zabieg pobrania.

W obiegu wciąż funkcjonuje informacja o siedemdziesięcioprocentowej stawce zasiłku chorobowego za okres pobytu w szpitalu. Ta stawka już nie obowiązuje. Przepisy, które ją przewidywały, zostały uchylone, a obowiązujący tekst ustawy nie przewiduje obniżonej stawki zasiłku chorobowego za czas hospitalizacji. Siedemdziesiąt procent występuje w tej ustawie w innym miejscu, przy zasiłku macierzyńskim za okres urlopu rodzicielskiego, co jest osobną sprawą.

Trzy dalsze różnice mają wymiar praktyczny. Zasiłek opiekuńczy wypłaca się z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych od pierwszego dnia, bo przepis Kodeksu pracy o wynagrodzeniu chorobowym dotyczy wyłącznie niezdolności do pracy samego pracownika. Dni opieki nie zużywają zatem trzydziestu trzech dni wynagrodzenia chorobowego. Zasiłek przysługuje za każdy dzień orzeczonej konieczności opieki, nie wyłączając dni wolnych od pracy. I nie stosuje się do niego okresu wyczekiwania, który przy zasiłku chorobowym wynosi trzydzieści dni przy ubezpieczeniu obowiązkowym i dziewięćdziesiąt przy dobrowolnym.

Jakie dokumenty i gdzie je złożyć

Podstawą jest to samo elektroniczne zaświadczenie lekarskie co przy własnej chorobie, nie osobny druk. Zaświadczenie zawiera dodatkowo okres zwolnienia od pracy z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki, datę urodzenia członka rodziny oraz stopień pokrewieństwa lub powinowactwa z ubezpieczonym.

Do tego dochodzi wniosek rodzica: Z-15A przy opiece nad dzieckiem albo Z-15B przy opiece nad innym chorym członkiem rodziny. Wniosek składa się u pracodawcy, jeżeli zgłasza on do ubezpieczenia chorobowego więcej niż dwadzieścia osób, albo w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, gdy płatnik zgłasza nie więcej niż dwadzieścia osób, a także zawsze w przypadku osób prowadzących działalność pozarolniczą, duchownych, osób uprawnionych po ustaniu ubezpieczenia oraz zatrudnionych u pracodawcy zagranicznego.

Terminu siedmiodniowego na złożenie wniosku nie ma. Obowiązuje natomiast przedawnienie: roszczenie o wypłatę zasiłku opiekuńczego przedawnia się po upływie sześciu miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek przysługuje. Jeżeli niezgłoszenie roszczenia nastąpiło z przyczyn niezależnych od uprawnionego, sześć miesięcy liczy się od ustania przeszkody. Gdy niewypłacenie było skutkiem błędu płatnika albo Zakładu, termin wynosi trzy lata.

Dlaczego badanie dotyczy dziecka, nie rodzica

Rozporządzenie o trybie i sposobie orzekania o czasowej niezdolności do pracy stanowi, że zaświadczenie o konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny wystawia się wyłącznie po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia ubezpieczonego lub chorego członka rodziny. Ustawa zasiłkowa powtarza tę regułę.

Oceniany jest więc stan zdrowia dziecka, nie rodzica, który wnioskuje. Lekarz orzeka o tym, czy choroba dziecka wymaga osobistej opieki, a to wymaga zbadania dziecka. Czy „bezpośrednie badanie” obejmuje konsultację za pośrednictwem systemów teleinformatycznych, rozporządzenie nie precyzuje i oficjalnego stanowiska rozstrzygającego tę kwestię nie znaleźliśmy. Nie twierdzimy zatem, że taki dokument powstaje zdalnie. O formie konsultacji i o tym, czy jest wystarczająca, decyduje lekarz, i to on ponosi za tę ocenę odpowiedzialność zawodową. [DO WERYFIKACJI PRAWNEJ: wykładnia „bezpośredniego badania” przy orzekaniu o konieczności opieki oraz zakres świadczeń serwisu w tym obszarze]

Sytuacje inne niż choroba dziecka

Przy dziecku do ośmiu lat zasiłek przysługuje w trzech sytuacjach niezwiązanych z jego chorobą.

Pierwsza to nieprzewidziane zamknięcie żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola albo szkoły, do których dziecko uczęszcza, a także choroba niani zatrudnionej na umowie uaktywniającej albo dziennego opiekuna. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjmuje, że zamknięcie jest nieprzewidziane, jeżeli rodzic został o nim zawiadomiony w terminie krótszym niż siedem dni. Ten termin nie występuje ani w ustawie, ani w rozporządzeniu; jest wykładnią instytucji.

Druga to poród albo choroba małżonka lub rodzica dziecka, stale opiekujących się dzieckiem, jeżeli uniemożliwia im to sprawowanie opieki. Trzecia to pobyt takiej osoby w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym udzielającym świadczeń stacjonarnych i całodobowych.

W tych przypadkach dokumentem nie jest zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy. Przy zamknięciu placówki wystarcza oświadczenie ubezpieczonego. Przy porodzie, chorobie albo pobycie w szpitalu małżonka potrzebne jest zaświadczenie lekarskie na zwykłym druku, wskazujące imię i nazwisko osoby stale opiekującej się dzieckiem, okres i przyczynę konieczności opieki oraz nazwisko dziecka.

Osobno funkcjonuje dodatkowy zasiłek opiekuńczy w wymiarze do ośmiu tygodni, przysługujący ubezpieczonemu ojcu dziecka albo innemu ubezpieczonemu członkowi najbliższej rodziny, jeżeli przerwie pracę, by opiekować się dzieckiem, gdy matka przed upływem ośmiu tygodni po porodzie przebywa w szpitalu ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający opiekę, legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji albo porzuciła dziecko. Ten okres nie wlicza się do limitów sześćdziesięciu i czternastu dni.

Komu zasiłek przysługuje

Osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym: pracownikom, osobom wykonującym pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, osobom na umowie uaktywniającej, osobom prowadzącym działalność pozarolniczą i współpracującym z nimi, członkom rolniczych spółdzielni produkcyjnych, osobom wykonującym pracę nakładczą, duchownym oraz odbywającym służbę zastępczą.

Dla osób samodzielnie opłacających składki jest jeden warunek dodatkowy. Świadczenie przysługuje, o ile na koncie nie ma zaległości składkowych przekraczających 1 procent minimalnego wynagrodzenia za pracę; stan zadłużenia ustala się na dzień powstania prawa do świadczenia. Spłata całości w ciągu sześciu miesięcy daje świadczenie za cały okres. Brak spłaty w tym czasie oznacza przedawnienie prawa.

Skala zjawiska w danych

W 2025 r. zasiłek opiekuńczy pobrało 1 274 169 osób, na łącznie 12 345 567 dni, a wypłaty wyniosły 1 947,4 mln zł. Na jedną osobę wypadło średnio 9,69 dnia w roku. Kobiety stanowiły 69,9 procent osób pobierających świadczenie, mężczyźni 30,1 procent.

Liczba dni spada w kolejnych latach: 13 442 tys. w 2023 r., 12 804 tys. w 2024 r., 12 346 tys. w 2025 r. Kwota wypłat rośnie w tym samym czasie, bo rośnie przeciętna dzienna wysokość zasiłku, ze 122,62 zł w 2023 r. do 157,74 zł w 2025 r.

W 2025 r. szczyt przypadł na pierwszy kwartał, z 3 975 tys. dni, a najniższy poziom na trzeci kwartał, z 2 219 tys. dni; różnica jest niemal dwukrotna. Rok 2026 ten wzorzec łamie, bo drugi kwartał, z 3 480 tys. dni, wypadł wyżej niż pierwszy, z 3 241 tys. dni. Bezpieczny wniosek z obu lat jest węższy: najmniej dni opieki przypada na miesiące wakacyjne, najwięcej w okresie od stycznia do czerwca.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie publikuje podziału tych danych na opiekę nad dzieckiem i opiekę nad innym chorym członkiem rodziny, ani podziału według wieku dziecka czy podstawy przyznania. Sprawdziliśmy wszystkie dostępne zestawienia w kategorii zasiłków i we wcześniejszych rocznikach; wszystkie podają zasiłki opiekuńcze jako jedną pozycję. Statystyki absencji chorobowej tego nie uzupełniają, bo dotyczą wyłącznie choroby własnej ubezpieczonych i nie obejmują opieki.

Na 1 stycznia 2028 r. zaplanowano jeszcze jedną zmianę (Dz.U. 2026 poz. 1123). Katalog placówek, których nieprzewidziane zamknięcie uprawnia do zasiłku, zostanie rozszerzony o punkt opieki dziennej, oddział przedszkolny w szkole podstawowej oraz inną formę wychowania przedszkolnego. Z przepisu zniknie natomiast dzienny opiekun.

Najczęstsze pytania

Ile wynosi zasiłek opiekuńczy?

80 procent podstawy wymiaru, za każdy dzień orzeczonej konieczności opieki, także za dni wolne od pracy. Stawka jest jednolita i nie rośnie do stu procent w żadnym przypadku.

Czy 60 dni przysługuje na każde dziecko osobno?

Nie. Limit stosuje się bez względu na liczbę dzieci wymagających opieki i niezależnie od liczby osób uprawnionych do zasiłku. Przy dwójce dzieci jest to nadal 60 dni w roku kalendarzowym, dzielonych między rodziców.

Czy oboje rodzice mogą wziąć opiekę na to samo dziecko?

Mogą dzielić opiekę w czasie, biorąc różne okresy w ramach wspólnego limitu. Za dany okres zasiłek otrzyma jednak tylko ten z rodziców, który złoży wniosek. Równoległe pobieranie świadczenia za te same dni nie jest możliwe.

Zmieniłem pracodawcę w trakcie roku. Czy limit liczy się od nowa?

Nie. Limit jest przypisany do roku kalendarzowego i do osoby, nie do pracodawcy. We wniosku o zasiłek trzeba oświadczyć, ile dni zasiłku opiekuńczego w danym roku pobrało się już z poprzedniego tytułu ubezpieczenia, a także ile pobrał drugi rodzic albo małżonek, podając ich numer PESEL i nazwę płatnika.

Czy dni opieki zużywają moje L4 na siebie?

Nie. Wynagrodzenie chorobowe wypłacane przez pracodawcę przez pierwsze trzydzieści trzy dni roku kalendarzowego dotyczy niezdolności do pracy samego pracownika. Zasiłek opiekuńczy jest wypłacany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych od pierwszego dnia i tej puli nie uszczupla.

Czy zwolnienie na opiekę nad dzieckiem można uzyskać w konsultacji online?

Przepisy wymagają, by zaświadczenie o konieczności osobistego sprawowania opieki wystawiono po bezpośrednim badaniu stanu zdrowia ubezpieczonego albo chorego członka rodziny, czyli w praktyce dziecka. Czy obejmuje to konsultację za pośrednictwem systemów teleinformatycznych, przepis nie precyzuje, a jednoznacznego stanowiska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w tej sprawie nie ma. O formie konsultacji i o tym, czy pozwala ona rzetelnie ocenić stan dziecka, decyduje lekarz. Lekarz może też odmówić wystawienia zaświadczenia, jeżeli nie ma podstaw do orzeczenia o konieczności opieki. Od 2026 r. prawidłowość orzekania o opiece podlega wprost kontroli Zakładu, który może żądać dokumentacji medycznej dziecka. Przy chorobie dziecka wymagającej oceny lekarskiej właściwą ścieżką bywa wizyta stacjonarna.

Powiązane tematy

Źródła

Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, t.j. Dz.U. 2026 poz. 854, art. 4, 11, 32, 32a, 33, 34, 35, 53, 55, 61, 67, 68a
Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2026 poz. 26 (etapy wejścia w życie 27.01.2026 i 13.04.2026)
Ustawa zmieniająca Dz.U. 2026 poz. 1123 (zmiana katalogu placówek od 1.01.2028)
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków, t.j. Dz.U. 2026 poz. 890, § 27–30 i załącznik nr 6
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, Dz.U. 2015 poz. 2013, § 6 ust. 1
Kodeks pracy, t.j. Dz.U. 2025 poz. 277, art. 92
Zakład Ubezpieczeń Społecznych — zasiłek opiekuńczy: komu przysługuje, prawo do zasiłku i okres przysługiwania, wysokość, niezbędne dokumenty, przedawnienie roszczenia; formularze Z-15A i Z-15B (dostęp 24.09.2026)
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Portal Statystyczny, kategoria „Zasiłki”; „Ważniejsze informacje z zakresu ubezpieczeń społecznych 2025 r.”, s. 47 (dostęp 24.09.2026)