Przedwczesny wytrysk: kiedy to problem i co pomaga

Ile minut to „za szybko”? To pytanie pada najczęściej i jest trochę mylące.

Przedwczesny wytrysk to zaburzenie, w którym wytrysk następuje wcześniej, niż mężczyzna chce, prawie przy każdym zbliżeniu, mimo prób jego opóźnienia, i wywołuje frustrację, napięcie albo unikanie seksu. Czas ma znaczenie, ale sam w sobie niczego nie przesądza. Rozstrzyga to, czy masz jakikolwiek wpływ na moment wytrysku i czy ta sytuacja jest dla ciebie lub dla pary problemem.

Stoper nie rozstrzyga

Definicje używane w badaniach naukowych podają orientacyjne progi czasowe. Dla postaci obecnej od początku życia seksualnego jest to wytrysk mniej więcej w ciągu minuty od penetracji, dla postaci nabytej wyraźne skrócenie tego czasu, zwykle do około trzech minut lub mniej. Te liczby służą porównywaniu badań. W gabinecie lekarz pyta o coś innego.

Zapyta o kontrolę. Czy potrafisz choć trochę opóźnić wytrysk, zwalniając albo zmieniając pozycję, czy dzieje się on niezależnie od tego, co robisz? Zapyta też o skutki: czy zaczynasz unikać zbliżeń, czy między tobą a partnerką lub partnerem narasta napięcie.

Jest też sytuacja odwrotna, bardzo częsta. Mężczyzna ma czas zupełnie przeciętny, kontroluje wytrysk, a mimo to uważa, że trwa to za krótko, bo porównuje się z filmami albo z opowieściami znajomych. To nie jest choroba i leki nie są tu odpowiedzią. Pomaga rzetelna informacja, czasem jedna rozmowa z seksuologiem.

Nie trzeba też niczego mierzyć przed konsultacją. Wystarczy uczciwe oszacowanie. Pacjenci, którzy zaczynają kontrolować czas zegarkiem, zwykle tylko dokładają sobie napięcia, a napięcie jest jednym z mechanizmów, które wytrysk przyspieszają.

Od zawsze czy od niedawna?

Lekarz rozróżnia dwie podstawowe postacie przedwczesnego wytrysku, pierwotną i nabytą, bo każda prowadzi w inną stronę.

Postać pierwotna trwa od pierwszych doświadczeń seksualnych i dotyczy praktycznie każdego zbliżenia, z każdą partnerką czy partnerem. Jej przyczyny nie są do końca poznane, a sam lęk czy brak doświadczenia jej nie tłumaczą.

Zdarza się też, że szybki wytrysk występuje tylko od czasu do czasu: po długiej przerwie w seksie, z nową osobą, po bardzo intensywnej grze wstępnej. To naturalna zmienność, którą zna większość mężczyzn, i sama w sobie nie wymaga leczenia.

Postać nabyta pojawia się po latach, w których wszystko było w porządku. Tu trzeba szukać przyczyny. Najczęściej brane pod uwagę są:

• zaburzenia erekcji,
• przewlekłe zapalenie prostaty lub ból w okolicy krocza,
• nadczynność tarczycy,
• silny stres, lęk, kryzys w związku,
• odstawienie niektórych leków lub używek.

Pierwsza pozycja zaskakuje wielu pacjentów. Mężczyzna, który zaczyna się obawiać, że straci wzwód, podświadomie przyspiesza zbliżenie, żeby „zdążyć”. Z czasem wytrysk następuje coraz szybciej, a on sam opisuje to jako problem z wytryskiem, choć pierwotny kłopot dotyczy erekcji. Leczenie skierowane wyłącznie na wytrysk niewiele wtedy daje, dopóki nikt nie zajmie się erekcją. Więcej o tym piszemy na stronie o zaburzeniach erekcji i ich przyczynach.

Lęk i relacja: błędne koło

Lęk przyspiesza wytrysk. Szybki wytrysk nasila lęk przed kolejnym razem.

To koło kręci się w wielu związkach latami, bo obie strony milczą. On jest skupiony na tym, żeby wytrzymać dłużej, i przestaje czuć cokolwiek poza napięciem. Ona albo on nie wie, czy ma coś powiedzieć, więc też nic nie mówi. Seks zaczyna przypominać egzamin.

Rozmowa nie rozwiąże problemu sama, ale bez niej trudno o poprawę, bo większość metod działa lepiej, gdy para ćwiczy razem. Druga osoba często ocenia sytuację łagodniej niż sam zainteresowany, tylko nikt jej o to nie zapytał.

Niektórym parom pomaga prosta zmiana: rozmowa o tym poza sypialnią, w spokojnej chwili, a nie tuż po nieudanym zbliżeniu. Łatwiej wtedy o konkrety niż o przeprosiny: czego oboje chcą, co jest dla nich przyjemne poza samą penetracją, czy są gotowi spróbować ćwiczeń razem. Gdy zbliżenie nie kręci się wyłącznie wokół penetracji, moment wytrysku przestaje być jedyną miarą, czy było udane.

Co można zrobić bez leków

Techniki behawioralne i terapia pary mają stałe miejsce w leczeniu przedwczesnego wytrysku. Europejskie wytyczne urologiczne zalecają je zwłaszcza przy postaci nabytej, często razem z leczeniem zleconym przez lekarza, bo takie połączenie daje lepsze wyniki niż same leki. Wymagają cierpliwości i kilku tygodni regularnej praktyki.

Metoda „start-stop” polega na stymulacji do momentu, w którym czujesz, że wytrysk jest blisko, przerwaniu, odczekaniu, aż napięcie opadnie, i powrocie do stymulacji. Uczy rozpoznawać sygnały z własnego ciała zawczasu, a nie w ostatniej sekundzie. Technika ściskania jest jej odmianą: w chwili narastającego napięcia uciska się prącie, aż potrzeba wytrysku osłabnie. Obie zaczyna się zwykle w pojedynkę, potem z partnerką lub partnerem.

Najczęstszy błąd to przeskoczenie etapów. Ktoś przeczyta o metodzie wieczorem, spróbuje od razu podczas stosunku, wytrysk i tak przyjdzie szybko, więc uznaje, że „to nie działa”. Tymczasem ćwiczenia mają sens wtedy, gdy przez pierwsze tygodnie odbywają się bez presji, a penetracja pojawia się dopiero, gdy kontrola przy samej stymulacji wyraźnie się poprawiła.

Część specjalistów proponuje też ćwiczenia mięśni dna miednicy, tych samych, którymi zatrzymuje się strumień moczu. Dowodów na ich skuteczność jest mniej niż dla metod behawioralnych [DO WERYFIKACJI: badania nad treningiem dna miednicy w przedwczesnym wytrysku]. Najlepiej nauczyć się go pod okiem fizjoterapeuty zajmującego się dnem miednicy, bo wiele osób napina zupełnie inne mięśnie.

Seksuolog pracuje szerzej. Pomaga rozbroić lęk przed zbliżeniem, proponuje ćwiczenia dla pary, które na jakiś czas zdejmują presję współżycia, i sprawdza, czy za problemem nie stoi coś więcej, na przykład kryzys w związku albo obniżony nastrój. Seksuologiem może być lekarz albo psycholog z odpowiednim przygotowaniem. Lekarz seksuolog może też prowadzić leczenie farmakologiczne.

Gdy objawom towarzyszy długotrwały smutek, utrata zainteresowań i kłopoty ze snem, dobrze przyjrzeć się też samemu nastrojowi. Piszemy o tym na stronie o depresji i możliwościach pomocy.

Leczenie na receptę: o czym decyduje lekarz

Istnieje leczenie farmakologiczne przedwczesnego wytrysku: leki przyjmowane doraźnie, leki stosowane codziennie i preparaty działające miejscowo. Czy któreś z nich jest dla ciebie odpowiednie, lekarz oceni po przeczytaniu formularza. Nie rozstrzyga tego pacjent na podstawie tego, co przeczytał w sieci. Część z nich wchodzi w groźne interakcje z innymi lekami, także przyjmowanymi przewlekle, dlatego lista wszystkich preparatów w formularzu musi być pełna.

Lekarz będzie chciał wiedzieć, czy wytrysk był szybki od zawsze, czy tak jest też przy masturbacji, jak wygląda erekcja i czy przyjmujesz leki lub masz choroby przewlekłe. Może uznać, że lepiej zacząć od ćwiczeń lub seksuologa, albo że potrzebne jest badanie, i wtedy recepty nie wystawi.

• Cena konsultacji: [DO UZUPEŁNIENIA: cena]
• Kiedy spodziewać się odpowiedzi: [DO UZUPEŁNIENIA: typowy czas odpowiedzi]
• Co dzieje się przy odmowie: [DO UZUPEŁNIENIA: zasady przy odmowie]

Formularz online nie zastąpi badania prostaty ani oceny tarczycy. Jeśli lekarz podejrzewa taką przyczynę, zaleci badania stacjonarne.

Kiedy nie zaczynać od formularza

Przy objawach z poniższej listy potrzebne jest badanie na miejscu, a przy części z nich pilna pomoc:

• ból przy wytrysku lub krew w nasieniu,
• gorączka z bólem w kroczu, podbrzuszu albo przy oddawaniu moczu: tego samego dnia do lekarza, przy złym samopoczuciu na SOR,
• pieczenie przy oddawaniu moczu lub wydzielina z cewki moczowej, które mogą oznaczać zakażenie przenoszone drogą płciową (zobacz stronę o chlamydii i badaniach w kierunku zakażeń),
• zaburzenia wytrysku, które pojawiły się po urazie kręgosłupa, miednicy albo po operacji w tej okolicy,
• myśli o zrobieniu sobie krzywdy albo poczucie, że nie dasz rady dłużej: dzwoń pod 112 lub do Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym, 800 70 2222 (bezpłatnie, całą dobę).

Bez takich objawów formularz jest rozsądnym początkiem rozmowy, nawet jeśli skończy się radą, by pójść do seksuologa, a nie receptą.