Grzybica penisa: kiedy to grzybica, a kiedy coś innego

Grzybica penisa to potoczna nazwa drożdżakowego zapalenia żołędzi i napletka. Wywołują je najczęściej grzyby z rodzaju Candida, które w małej ilości żyją na skórze i błonach śluzowych większości ludzi. Chorobą stają się wtedy, gdy mają dobre warunki: ciepło, wilgoć pod napletkiem, cukier w moczu, osłabioną odporność. Dotyczy głównie mężczyzn nieobrzezanych.

To częsta dolegliwość, z którą mężczyźni zwlekają, bo się wstydzą. Niepotrzebnie. Dla lekarza to rutynowy problem, jak ból gardła.

Nie myl jej z grzybicą pachwin, która daje swędzącą, czerwoną obwódkę na wewnętrznej stronie ud i w pachwinach. Tamtą wywołują zwykle inne grzyby, żołądź zostaje zdrowa, a leczenie też bywa inne. Zdarza się, że obie występują jednocześnie, i wtedy trzeba to napisać w formularzu.

Czy zaczerwienienie żołędzi to zawsze grzybica?

Zaczerwienienie żołędzi nie zawsze oznacza grzybicę. Czerwona, swędząca żołądź to objaw, a nie rozpoznanie, i kupując od razu krem przeciwgrzybiczy, zakładasz diagnozę, której nikt nie postawił. Podobnie mogą wyglądać:

• Podrażnienie: od mydła używanego kilka razy dziennie, żeli pod prysznic, chusteczek nawilżanych, lubrykantów, środków plemnikobójczych, lateksu. Skóra piecze i jest czerwona, ale bez białego nalotu. Częste u mężczyzn, którzy myją się bardzo starannie.
• Bakteryjne zapalenie żołędzi: często z nieprzyjemnym zapachem, wydzieliną pod napletkiem, czasem obrzękiem.
• Łuszczyca: dobrze odgraniczone, czerwone plamy, na żołędzi zwykle bez łusek. Wskazówką są zmiany łuszczycowe w innych miejscach, na łokciach, kolanach, skórze głowy albo paznokciach.
• Liszaj twardzikowy: białawe, błyszczące, pergaminowe plamy, napletek z czasem staje się sztywny i trudno go odciągnąć. Wymaga dermatologa.
• Choroby przenoszone drogą płciową: opryszczka daje bolesne pęcherzyki i nadżerki, kiła niebolesne owrzodzenie, a wydzielina z cewki moczowej sugeruje zakażenie cewki, na przykład chlamydią albo rzeżączką.
• Odczyn polekowy: zmiana pojawiająca się w tym samym miejscu po przyjęciu konkretnego leku.
• Rzadko zmiany przedrakowe: uporczywa, aksamitnie czerwona plama, która nie reaguje na leczenie.

Pieczenie i zaczerwienienie, które pojawiają się w ciągu kilku godzin po stosunku, a po dniu lub dwóch same słabną, częściej wynikają z podrażnienia albo uczulenia, na przykład na lateks lub lubrykant, niż z infekcji. Grzybica rozwija się wolniej i sama nie mija.

Z tej listy wynika jedna praktyczna rzecz. Jeśli krem przeciwgrzybiczy stosowany zgodnie z ulotką nie pomógł, nie zmieniaj go na inny i nie przedłużaj kuracji w nieskończoność. Zmiana wymaga obejrzenia przez lekarza, najlepiej dermatologa albo urologa.

Osobna pułapka to maści z domowej apteczki. Krem ze sterydem, który został po leczeniu wysypki, szybko zmniejsza zaczerwienienie i świąd, więc wygląda, jakby działał. Przy grzybicy steryd bez leczenia przeciwgrzybiczego potrafi jednak zakażenie nasilić i zmienić jego wygląd, co utrudnia potem rozpoznanie. Nie smaruj niczym, czego lekarz nie zalecił do tej okolicy.

Objawy, które pasują do grzybicy, i co lekarz oceni online

Grzybica żołędzi wygląda zwykle tak: zaczerwienienie żołędzi i wewnętrznej blaszki napletka, drobne czerwone kropki lub grudki, świąd albo pieczenie, biały, serowaty nalot, który zbiera się w rowku za żołędzią. Skóra bywa błyszcząca i lekko obrzęknięta. Objawy często pojawiają się po stosunku z partnerką, która ma grzybicę pochwy, albo po kuracji antybiotykiem. Rzadziej źródłem jest seks oralny z osobą, która ma drożdżycę jamy ustnej.

Lekarz nie obejrzy zmiany, więc zada pytania, które pomogą odróżnić grzybicę od innych przyczyn. Czy jest nalot? Czy są owrzodzenia, pęcherzyki, wydzielina z cewki? Czy napletek da się swobodnie odciągnąć?

Zapyta też, czy partnerka ma objawy, czy chorujesz na cukrzycę i jakie leki przyjmujesz. Napisz, co już stosowałeś, jak długo i czy coś się zmieniło. Odpowiadaj dokładnie, bo opis zastępuje tu oględziny. Jeśli obraz pasuje do grzybicy, lekarz zdecyduje, czy wystawić e-receptę. Jeśli coś się nie zgadza, może odmówić i skierować cię do gabinetu.

W czasie leczenia pomaga kilka prostych rzeczy. Myj okolicę raz dziennie samą letnią wodą, delikatnie, z odciągniętym napletkiem. Osusz dokładnie, najlepiej przez przyłożenie ręcznika, bez pocierania. Bawełniana, przewiewna bielizna. Na czas objawów odstaw perfumowane żele i chusteczki nawilżane.

Gdy grzybica wraca u mężczyzny z wąskim napletkiem, którego nie da się dobrze odciągnąć i umyć, sam krem niewiele zmieni na dłuższą metę. Urolog może wtedy omówić leczenie stulejki, w tym zabiegowe.

Koszt konsultacji: [DO UZUPEŁNIENIA: cena]. Kiedy lekarz odpowie: [DO UZUPEŁNIENIA: typowy czas odpowiedzi].

Nawraca co kilka tygodni? Sprawdź cukier

Nawracająca grzybica żołędzi bywa pierwszym objawem cukrzycy albo sygnałem, że cukrzyca jest źle kontrolowana. Gdy we krwi jest za dużo glukozy, pojawia się ona w moczu, a resztki moczu pod napletkiem to dla drożdżaków gotowa pożywka. Zdarza się, że mężczyzna trafia do lekarza z trzecią grzybicą w roku, a wychodzi ze skierowaniem na badanie cukru, które pokazuje niewykrytą wcześniej cukrzycę.

Dlatego przy nawrotach nie wystarczy kolejny krem. Warto oznaczyć glukozę na czczo, a lekarz może zlecić także hemoglobinę glikowaną (HbA1c). Oba badania zrobisz w laboratorium. Inne sygnały, które przy okazji dobrze sprawdzić, to wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, niewyjaśniony spadek masy ciała i przewlekłe zmęczenie.

Jeśli masz już rozpoznaną cukrzycę, nawracające infekcje grzybicze to informacja dla lekarza, który ją prowadzi. Część leków przyjmowanych na stałe, także niektóre leki na cukrzycę, może sprzyjać infekcjom grzybiczym narządów płciowych. Nie odstawiaj ich na własną rękę. Porozmawiaj z diabetologiem albo lekarzem rodzinnym.

Inne przyczyny nawrotów to otyłość, obniżona odporność, częste kuracje antybiotykami, wąski napletek, który utrudnia higienę, oraz ponowne zakażanie się od partnerki z nieleczoną grzybicą.

Partnerka, partner i współżycie

Grzybica żołędzi nie jest klasyczną chorobą przenoszoną drogą płciową, ale drożdżaki mogą przechodzić między partnerami podczas seksu. Jeśli partnerka ma objawy grzybicy pochwy, czyli świąd, pieczenie i gęstą, białą wydzielinę, powinna skonsultować je osobno. Leczenie partnera bez objawów zwykle nie jest potrzebne.

Bywa jednak, że para przekazuje sobie infekcję w kółko: on się leczy, ona nie, po kilku tygodniach objawy wracają. Jeśli widzisz taki wzorzec, powiedz o tym lekarzowi, bo wtedy ocena obojga ma sens. To samo dotyczy par dwóch mężczyzn.

Na czas leczenia lepiej zrezygnować ze współżycia. Seks drażni zmienioną zapalnie skórę, a niektóre preparaty stosowane miejscowo mogą osłabiać lateks prezerwatyw, o czym informuje ulotka.

Jeśli partnerka ma objawy przypominające grzybicę, ale z rybim zapachem i rzadką, szarawą wydzieliną, może to być bakteryjne zapalenie pochwy, które leczy się inaczej.

Kiedy formularz nie wystarczy

Zamiast konsultacji online wybierz wizytę stacjonarną, a w nagłych sytuacjach SOR, jeśli:

• napletek został za żołędzią i nie daje się nasunąć z powrotem, a żołądź puchnie (to stan nagły, jedź na SOR),
• nie możesz oddać moczu albo strumień jest wyraźnie osłabiony przez obrzęk,
• na prąciu są owrzodzenia, pęcherzyki albo nadżerki, albo z cewki wypływa wydzielina,
• zaczerwienienie i obrzęk szybko się szerzą, a do tego masz gorączkę,
• zmiana utrzymuje się mimo leczenia albo wraca w tym samym miejscu,
• objawy dotyczą dziecka.

Przy owrzodzeniach i pęcherzykach warto przeczytać także stronę o opryszczce. Świąd, zaczerwienienie i biały nalot pod napletkiem, bez zmian z tej listy, można opisać lekarzowi w formularzu.