Tabletka dzień po: co zrobić teraz, po kolei

Jeśli do stosunku doszło bez twojej zgody, nie wypełniaj formularza. Jedź na SOR lub do szpitala z oddziałem ginekologicznym albo zadzwoń pod 112. Tam lekarz może podać antykoncepcję awaryjną, zaproponować ochronę przed zakażeniami i zabezpieczyć ślady, jeśli zechcesz to zgłosić. Nie musisz podejmować tej decyzji od razu.

Tabletka dzień po to potoczna nazwa antykoncepcji awaryjnej, czyli leku hormonalnego stosowanego po stosunku bez zabezpieczenia lub wtedy, gdy zabezpieczenie zawiodło. Działa przez zahamowanie lub opóźnienie owulacji. Z tego wynika rzecz, której wiele osób nie wie: jeśli owulacja już nastąpiła, lek może nie zadziałać, nawet przyjęty szybko. Dlatego tabletka nie daje pewności, a czas od stosunku ma tak duże znaczenie.

W Polsce od 2017 roku antykoncepcja awaryjna jest dostępna wyłącznie na receptę.

Co teraz, krok po kroku

Po stosunku bez zabezpieczenia najwięcej zależy od kolejności działań i od czasu, który upłynął.

1. Sprawdź, ile czasu minęło od stosunku, i zapisz datę pierwszego dnia ostatniej miesiączki. Lekarz zapyta o jedno i drugie.
2. Nie ma powodu czekać do wizyty u swojego ginekologa za kilka dni. Antykoncepcja awaryjna działa tym lepiej, im wcześniej zostanie przyjęta.
3. Wypełnij formularz medyczny. Zajmie kilka minut, jeśli masz pod ręką listę leków, które bierzesz.
4. Jeśli lekarz wystawi e-receptę, zrealizuj ją w pierwszej otwartej aptece. Wystarczy 4-cyfrowy kod z SMS-a lub e-maila i PESEL.
5. Przeczytaj ulotkę przed przyjęciem. Tam jest informacja, co zrobić, jeśli wkrótce po połknięciu tabletki zwymiotujesz.
6. Zanotuj w kalendarzu, kiedy spodziewasz się miesiączki. Jeśli się spóźni, zrób test ciążowy.

Praktyczna uwaga do punktu czwartego: nie każda apteka ma antykoncepcję awaryjną na półce, więc w nocy albo w małej miejscowości lepiej zadzwonić przed wyjazdem. Rozkład pracy aptek, w tym dyżury nocne i świąteczne, ustala powiat, a harmonogram zwykle można znaleźć na stronie starostwa lub urzędu miasta.

Resztę strony możesz przeczytać później.

O co zapyta lekarz i po co mu te odpowiedzi?

Przy antykoncepcji awaryjnej lekarz pyta o czas od stosunku, cykl, stałe leki i o to, co dokładnie zawiodło.

Ile godzin lub dni minęło od stosunku. Od tego zależy, czy antykoncepcja awaryjna ma jeszcze sens i jaki sposób postępowania lekarz zaproponuje.

Czy w tym samym cyklu był już wcześniej inny stosunek bez zabezpieczenia. To pytanie wiele osób pomija, a jest ważne: antykoncepcja awaryjna dotyczy ostatniego zdarzenia. Jeśli do zapłodnienia doszło wcześniej w cyklu, antykoncepcja awaryjna tego nie cofnie. Lekarz może wtedy zalecić test ciążowy w odpowiednim terminie, niezależnie od decyzji o recepcie.

Jakie leki bierzesz na stałe, także ziołowe. Niektóre leki przeciwpadaczkowe i część preparatów z ziół mogą osłabiać działanie antykoncepcji awaryjnej.

Czy karmisz piersią i jaka jest twoja masa ciała. U osób z wyższą masą ciała skuteczność tabletek antykoncepcji awaryjnej może być mniejsza, więc to nie jest pytanie wścibskie.

Czy stosujesz stałą antykoncepcję i co dokładnie zawiodło. Przy pominiętych tabletkach liczy się, ile ich było i w którym tygodniu opakowania, bo od tego zależy, czy ochrona w ogóle została przerwana. Zdarza się, że po jednej pominiętej tabletce antykoncepcja awaryjna nie jest potrzebna, a zdarza się, że jest. Ocenia to lekarz, dlatego opisz sytuację dokładnie, zamiast zaznaczać ogólne „zapomniałam tabletki”.

Nie zapyta, dlaczego do tego doszło. To nie ma znaczenia medycznego.

Czego antykoncepcja awaryjna nie robi

• Nie przerywa ciąży, która już się rozwinęła, i nie jest tabletką poronną.
• Nie chroni przed ciążą przy kolejnych stosunkach w tym samym cyklu. Do następnej miesiączki potrzebne jest inne zabezpieczenie, najprościej prezerwatywa.
• Nie chroni przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową. Jeśli partner jest nowy albo nie wiesz, czy ma infekcję, rozważ test w najbliższych tygodniach, na przykład w kierunku chlamydii, która zwykle nie daje objawów.
• Nie zastępuje stałej antykoncepcji. Jest słabiej skuteczna i nie jest pomyślana do regularnego stosowania.

Jedna rzecz, o której mówi się rzadko: najskuteczniejszą formą antykoncepcji awaryjnej jest miedziana wkładka wewnątrzmaciczna założona przez ginekologa. Tej opcji teleporada nie zapewni, bo wkładkę trzeba założyć w gabinecie. Jeśli możesz dostać się do ginekologa jeszcze dziś, zapytaj o nią. Wkładka może potem zostać jako stała metoda.

Po przyjęciu: co jest normalne, a co nie

Następna miesiączka może przyjść o czasie, kilka dni wcześniej albo później. Zdarzają się plamienia, nudności, ból głowy, tkliwość piersi. Te objawy zwykle mijają same.

Jeśli na co dzień bierzesz tabletki antykoncepcyjne, a awaryjna była potrzebna z powodu pominiętych dawek, lekarz przekaże, kiedy wrócić do swojego opakowania i przez ile dni dodatkowo używać prezerwatywy. Te zasady różnią się w zależności od leku, więc nie zgaduj ich na podstawie forów.

Jeśli miesiączka spóźnia się o ponad tydzień [ŹRÓDŁO DO WERYFIKACJI: ChPL, wytyczne FSRH] albo jest wyraźnie inna niż zwykle, skąpa i krótka, zrób test ciążowy. Test z apteki jest wiarygodny, gdy od stosunku minęło odpowiednio dużo czasu; wcześniej może dać wynik fałszywie ujemny.

Gdyby mimo antykoncepcji awaryjnej okazało się, że jesteś w ciąży, przyjęty lek nie szkodzi rozwijającemu się zarodkowi. Nie trzeba podejmować decyzji w panice. Umów się do ginekologa i powiedz mu, kiedy i co przyjęłaś.

Jeśli regularnie się zabezpieczasz, a tym razem coś zawiodło, to dobry moment, żeby przemyśleć metodę. Pominięte tabletki zdarzają się każdemu, ale kiedy zdarzają się często, być może inna forma antykoncepcji będzie łatwiejsza w codziennym życiu. O kontynuacji i doborze metody piszemy na stronie o tabletkach antykoncepcyjnych.

Konsultacja online przy antykoncepcji awaryjnej

Przy antykoncepcji awaryjnej lekarz czyta formularz pod kątem kilku spraw: kiedy doszło do stosunku, czy nie ma przeciwwskazań i czy sytuacja nie wymaga pilnej wizyty stacjonarnej. Na tej podstawie decyduje, czy wystawić e-receptę. Może też odmówić, na przykład gdy minęło zbyt dużo czasu albo gdy objawy sugerują, że ciąża mogła już się rozwinąć. Wtedy napisze, co dalej.

Koszt konsultacji: [DO UZUPEŁNIENIA: cena]. Kiedy pracują lekarze: [DO UZUPEŁNIENIA: godziny pracy lekarzy]. Zwrot przy odmowie: [DO UZUPEŁNIENIA: zasady przy odmowie]. Wiek pacjentki: [DO UZUPEŁNIENIA: zasady dotyczące wieku pacjenta, decyzja prawna].

Kiedy od razu do szpitala, a nie do formularza

W tych sytuacjach teleporada nie jest właściwa:

• Stosunek odbył się bez twojej zgody lub pod przymusem: SOR, szpital z oddziałem ginekologicznym albo 112.
• Silny, narastający ból podbrzusza, zwłaszcza po jednej stronie, przy spóźniającej się miesiączce: to może być ciąża pozamaciczna, jedź na SOR.
• Obfite krwawienie z dróg rodnych, zawroty głowy, omdlenie: SOR albo 112.
• Gorączka, ból podbrzusza i nietypowa wydzielina w dniach po stosunku: potrzebne jest badanie u lekarza, nie recepta online.
• Test ciążowy jest dodatni: antykoncepcja awaryjna nie ma już zastosowania, potrzebna jest wizyta u ginekologa.

Gdy stosunek był dobrowolny, test nie wyszedł dodatni i nic cię nie boli, konsultacja online jest właściwą drogą.